Asitler Bazlar

Asitler – Bazlar

asitler bazlar ile ilgili görsel sonucu

Asitler

Sulu çözeltileri H+ iyonu veren maddelere asit denir. Asitlerin genel özellikleri şu şekildedir:

  • Tatları genel olarak ekşidir.
  • Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
  • Mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir.
  • Güçlü asitler tahrip edici özelliğe sahiptir. ( Mermeri aşındırır, kumaşı deler, deriyi yakar )
  • Bazlarla tepkimeye girerek tuz ve su oluştururlar.

NÖTRALLEŞME TEPKİMELERİ ve ASİT YAĞMURLARI |

  • Metaller ile tepkimeye girerek (H2) hidrojen gazının açığa çıkarır. Bu nedenle metal kaplarda saklanmaz.
  • pH değerleri 0-7 aralığındadır.

Yiyecek arşivleri - O Kimya

Bazlar

Suda çözündüğünde OH– iyonu veren maddelere baz denir. Bazların genel özellikleri şunlardır:

  • Tatları acıdır.
  • Ele kayganlık hissi verir.
  • Kırmızı turnusol kağıdını maviye çevirir.
  • Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
  • Asitlerle tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur.
  • Güçlü bazlar tahrip edici ve aşındırıcı özelliktedir.
  • Cam ve porseleni aşındırıp matlaştırırlar.
  • pH ölçeğinde 7-14 arasında değer alırlar.

 

Günlük hayatta besinlerin bazıları asidik bazıları ise bazik özelliktedir. Ayrıca kimyasal olarak üretilip çeşitli alanlarda kullanılan güçlü asit ve bazlar da mevcuttur. Günlük hayatta kullanılan bazı asit ve bazlar şu şekildedir:

  • HCl Hidroklorik asit Tuz ruhu Temizlik ürünlerinde kullanılır.
  • HNO3 Nitrik asit Kezzap Dinamit yapımında ve gübre üretiminde kullanılır.
  • H2SO4 Sülfürik asit Zaç yağı H3PO4 Fosforik asit Fosfat asidi Gübre üretimi, ilaç ve gıda sanayinde kullanılır.

  • NaOH Sodyum hidroksit Sud kostik Sabun, kağıt, boya, deterjan, yapay ipek yapımında kullanılır.
  • KOH Potasyum hidroksit Potas kostik Sabun, pil, gübre yapımında kullanılır.
  • Ca(OH)2 Kalsiyum hidroksit Sönmüş kireç Kireç ve çimento yapımında kullanılır.
  • NH3 Amonyak Amonyak Gübre üretimi, temizlik maddeleri, çamaşır suyu yapımında kullanılır.

 

BİLGİ: Bazı bileşikler yapısında Hidrojen bulundurmaz fakat suda çözündüklerinde H+ iyonu oluştururlar.

CO+ H2O —–> 2 H+ + CO3-2

Günlük yaşamda tükettiğimiz gıdalarda bulunan asitler

Sirkede ———————————- Asetik asit
Limonda ——————————– Sitrik asit
Elmada ———————————- Malik asit
Çilekte ———————————– Folik asit
Üzümde ——————————— Tartarik asit
Süt, yoğurt —————————— Laktik asit (Yorgunluk asidi)
Turşu, ketçap, meyve suyu————Benzoik asit (Koruyucu madde)
Reçel, marmelat————————-Sorbik asit (Koruyucu madde)
Gazoz ———————————– Karbonik asit
Kolalı içecekler————————–Fosforik asit
Karınca ———————————-Formik asit

 

Vücudumuzda da her zaman bir asit-baz dengesi söz konusudur. Örneğin midemiz yoğun asidik bir ortamdır. Mide özsuyu içerisinde besinlerle alınan mikropları öldüren çok güçlü bir asit vardır. Mide rahatsızlığı yaşadığımızda bazik özellikteki mide ilaçlarını kullanırız. Ağzımızda asidik bir ortamdır dişlerimizi fırçalarken bazik özellikteki diş macununu kullanırız.

Asitler, Bazlar ve Tuzların Canlılar İçin Önemi - Canlı Bilimi - Biyoloji

Ayıraç (Belirteç, indikatör)

Ayıraç bir maddeyi başka maddeden ayırt etmemizi sağlayan maddelere ayıraç denir.

Asit ve  Bazlarda Kullanılan Bazı Ayıraçlar

Bazı ayıraçlar kullanılarak bir maddenin asit mi baz mı veya nötr mü olduğu anlaşılabilir.

Turnusol Kağıdı
Asitlerde kırmızı, bazlarda mavi renk alır.

Fenolftalein çözeltisi
Asitlerde renksiz, bazlarda pembe (Kırmızı) renk alır.

Metil Oranj çözeltisi
Asitlerde kırmızı, bazlarda sarı renk alır.

Kırmızı (Mor) Lahana Suyu
Asitlerde kırmızı, bazlarda mavi – yeşil renk alır.

asit-baz-indikatörler-www.fengezegeni.com | www.fengezegeni.com

pH Ölçeği

Bir çözeltinin asit yada baz olma derecesi pH derecesi ile ölçülür. pH cetveli 0-14 arasında değişmektedir.

  • 0-7 arası asit, 7-14 arası baz özelliktedir. 7 ise nötrdür.
  • pH değeri 3 den küçük olanlar kuvvetli asit, pH değeri 12 den büyük olanlar kuvvetli bazdır.

Bölüm 4.1: Asitler ve Bazlar - Asitler ve Bazların Özellikleri - 8.Sınıf - 4.Ünite Madde ve Endüstri Konu Özetleri - Ders Notları - Ders Notları | Faydalı bir site | (lokmanbas.net)

pH ölçeğinde pH’ı 7 olan maddeler nötr özelliktedir.(Su ve tuz bileşikleri) Asitlerin pH’ı sıfıra yaklaşırsa asit güçlenir. Ancak pH sıfıra yaklaştığı için değeri azalmış olur. Bu sebeple bu noktaya dikkat etmek gerekir. Bir asidin pH’ı düşerse asit güçlenirken; pH’ı artarsa asit zayıflar.

Bazların ise pH’ı 7 ye yaklaşırken bazik özellik zayıflarken; pH 14’e yaklaşırsa bazik özellik güçlenir.

Asit ve Bazların Tahrip Edici Özellikleri

Günlük hayatta kimyasal olarak üretilen asit ve bazları kullanırken dikkatli olmamız gerekir. Eğer güçlü asit ya da bazlarla doğrudan temas edersek çok kötü sonuçlarla karşılaşabiliriz.

  • Laboratuvar, mutfak, banyoda kullanılan asit ve bazların etkilerinden korunmak için eldiven takılmalı, gözlük kullanılmalıdır.
  • Temizlik yapılan ortamın iyice havalandırılmasını sağlamalıyız.
  • Asit ve bazların kullanımında birbiri ile karıştırılmamalıdır. Örneğin tuz ruhu ve çamaşır suyunu kesinlikle karıştırmamalıyız çünkü bu iki madde karıştırıldığında klor gazı açığa çıkar ki bu madde zehirlidir.
  • Tuz ruhu sadece çamaşır suyu ile değil aynı zamanda amonyak içeren maddelerle da karıştırılmamalıdır.
  • Asit ve bazların kullanırken güvenlik işaretlerine dikkat etmeli ambalajında yazan uyarılara uymalıyız.

LABORATUVAR GÜVENLİK REHBERİNİN VE TEHLİKE İŞARETLERİNİN LABORATUVARDA KULLANIMI - PDF Ücretsiz indirin

Ayrıca asitler dişlerimizin çürümesine sebep olurken; asitli içecekler de ülser, reflü, gastrit gibi mide rahatsızlıklarına sebep olur. 

Asit Yağmurları

Fosil yakıtların(kömür, petrol ve doğalgaz) yakılması sonucu açığa çıkan gazlar havadaki su buharı ile tepkimeye girerek asit yağmurlarının oluşmasına sebep olur. Bu gazlar; 

Asitlerbazlartuzlar ve kimyasal tepkimeler

CO2 oluşturduğu karbonik asit diğerlerine göre zayıf bir asittir. Asit yağmurlarında en zararlı olan SO2 ve NO2 ‘dir. Bu nedenle fosil yakıtlardan en zararsızı doğal gazdır. Çünkü doğalgazın yakılması sonucu sadece CO2  ve   H2O  oluşmaktadır.

Asit Yağmurlarının Zararları

  • Topraktaki kalsiyum, magnezyum, potasyum elementlerini çözerek toprağın mineral bakımından fakirleştirir.
  • Ormanların kurumasına ve bitki örtüsünün zarar görmesine neden olur.
  • Tarihi eserlere zarar verir.
  • Deniz, göl sularına karışarak burada yaşayan canlıları olumsuz etkiler.
  • Araçların ve metal yüzeylerin aşınmasına neden olur.
  • Ayrıca insanlarda cilt kanseri oluşma riskini artırır.

Asit Yağmurlarını Engellemek İçin

  • Fosil yakıtlar yerine yenilenebilir enerji kaynakları tercih edilmelidir.
  • Toplu taşıma araçları tercih edilmelidir.
  • Ağaç dikilerek ormanlık alanlar artırılmalıdır.
  • Kışın yaprak dökmeyen ağaç dikimine özen gösterilmelidir.
  • Fabrika bacalarına filtre takılmalıdır.
  • Araç bakımları zamanında yaptırılmalıdır.
  • Mümkünse fosil yakıt olarak doğal gaz tercih edilmelidir.

                   Hazırlayan: Serkan BOLCA – Fen Bilimleri Öğretmeni

Bir cevap yazın