Periyodik Sistem

Periyodik Sistem

Doğada bulunan elementlerin daha kolay incelenebilmesi, arandığında daha kolay bulunabilmesi için belirli özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Elementlerin sınıflandırılması sonucunda periyodik sistem oluşmuştur. Elementlerin sınıflandırılmasının tarihsel gelişimini şu şekilde özetleyebiliriz:

  • Johann Döbereiner: Elementlerin sınıflandırılması ile ilgili ilk çalışmayı yapmıştır. Benzer özellik gösteren elementleri üçlü gruplar oluşturmuştur.

akg-images -

  • Alexandre Beguyer de Chancourtois: İlk periyodik çizelgeyi oluşturmuş olup elementleri dikey sütunlarda olacak şekilde bir silindir çevresine sarmal olarak sıralamıştır.

HOŞGELDİNİZ

  • John Newlands: O zamana kadar bilinen 62 elementi atom ağırlıklarına göre sıralamıştır. İlk 8 elementten sonraki elementlerin fiziksel ve kimyasal özelliklerinin tekrarladığını fark etmiş ve bunu müzikteki oktav kanununa benzetmiştir.

John Newlands (kimyager) - Vikipedi

  • Dimitri İvanovic Mendeleyev: Elementleri atom ağırlıklarına göre sıralamıştır. Ancak bazı elementlerin yeri bulunması gereken yerden farklı olmuştur. Periyodik sistemde boşluklar bırakarak daha bulunmamış elementleri tahmin etmiştir. Periyodik sistemin babası olarak bilinir.

Dimitri Mendeleyev kimdir? Zorluklarla dolu yaşam öyküsü... | Gündem Haberleri

  • Lothar Meyer: Mendeleyev ile aynı zamanda elementleri benzer biçimde sınıflandırmıştır. Elementleri sıralarken fiziksel özelliklerine göre sıralamayı yapmış ve Mendeleyev gibi tablodaki bazı yerleri boş bırakmıştır.

Julius Lothar Meyer - Vikipedio

  • Henry Moseley: O dönemde atom numaralarının(proton sayılarının) keşfedilmesiyle elementleri proton sayılarına göre sıralamış ve sıralamaya  uymayan bazı elementlerin tam olarak sıralamaya uyduğunu farketmiştir. Günümüzde kullanılan periyodik tablonun temellerini atmıştır.

This Month in Physics History

 

  • Gleen Seaborg: Periyodik tablonun en altına iki satır ekleyerek (Lantanit ve Aktinitler) en son şeklini vermiştir.

Glenn T. Seaborg, American Nuclear Chemist Stock Photo - Alamy

 

Periyodik Sistem

Elementlerin atom numaralarına(proton sayılarına) göre sıralandıkları tabloya periyodik tablo adı verilir. Periyodik tabloda:

  • Periyodik cetvelde düşey sütunlara grup yatay sıralara da periyot denir. Periyodik cetvelde 18 grup, 7 periyot vardır.
  • Gruplardan 8 tanesi A grubu, 10 tanesi ise B grubudur.
  • Aynı grupta bulunan elementlerin değerlik elektron sayıları(son katmanlarındaki elektron sayısı) aynı olduğundan kimyasal özellikleri benzerdir.
  • Periyodik tabloda 118 tane element bulunmaktadır.
  • Hidrojen ve Helyum elementleri tablodaki istisnalardır. Hidrojen 1A grubunda bulunmasına rağmen bir metal değil gaz halde bir A-metaldir. Helyum ise 8A grubunda bulunmasına rağmen son katmandaki elektron sayısı 2’dir.

9.Sınıf Kimya Periyodik Sistem ve Özellikleri Konu Anlatımlı Ders Notları | Pdf | Edunzy

Periyodik tabloda soldan sağa doğru gidildikçe;

  • Atom numarası (proton sayısı) ve kütle numarası artar.
  • Periyot sayısı değişmez, grup numarası artar.
  • Atom hacmi (çapı) azalır.
  • Değerlik elektron sayısı (son yörüngedeki elektron sayısı) artar.
  • Metalik özellik azalır, a-metalik özellik artar.
  • Elektron alma isteği artar.

Periyodik tabloda yukarıdan aşağıya gidildikçe;

  • Atom numarası (proton sayısı) ve kütle numarası artar.
  • Periyot numarası artar, son katmanında elektron sayıları değişmez.
  • Metalik özellik artar, a-metalik özellik azalır.
  • Atom hacmi (çapı) artar.
  • Elektron verme isteği artar.

Bilgi: Periyodik tabloda en güçlü metaller sol alt tarafta, en güçlü a-metaller ise sağ üst tarafta yer alır.

Periyodik tabloda bazı grupların özel isimleri bulunmaktadır. Bunlar;

periyodik-cetvel-gruplar | Konu Anlatımı

 Periyodik elementlerin yerleri elektron dağılımları yapılarak bulunabilir. Yörünge (katman) sayısı periyot numarasını, son yörüngedeki elektron sayısı(değerlik elektron sayısı) ise A grubundaki grup numarasını verir. Örneğin, 

elektron-diziliminden-yer-bulma-1 | Konu Anlatımı

Hazırlayan: Serkan BOLCA – Fen Bilimleri Öğretmeni

Bir cevap yazın