Dna ve Genetik Kod

DNA ve GENETİK KOD

DNA, hücrenin yönetici molekülü olup hücrede meydana gelen tüm yaşamsal faaliyetlerin (solunum, beslenme, üreme vb.) yönetiminden sorumludur.Bu sebeple DNA molekülüne hücrenin beyni de denebilir.DNA ayrıca kalıtsal bilginin hücre bölünmesi ile yeni nesillere aktarılmasını sağlar.

DNA molekülünün yapısı ve genel özelliklerini şu şekilde ifade edebiliriz:

  • DNA çift zincirli sarmal bir yapıya sahiptir.

DNA'nızı koruyun - Sağlık son dakika haberler

  • DNA’nın temel yapı taşı(birimi) nükleotidlerdir. Nükleotidler fosfat deoksiriboz şekeri ve organik baz moleküllerinin bir araya gelmesiyle oluşur. Ayrıca içerisinde bulundurdukları nükleotide göre isimlendirilirler.

Hücre Çekirdeği 7. Sınıf Fen Bilimleri Konu Anlatımı

  • DNA’nın yapısında 4 çeşit organik baz bulunur. Bunlar Adenin(A), Guanin(G), Timin(T) ve Sitozin(C veya S) dir. Organik bazlar tüm canlı türlerinde bulunur.
  • DNA hücreyi genler aracılığı ile yönetip kalıtsal bilgiyi de yine genler aracılığı ile yavru canlılara aktarır. Bu sebeple genler DNA’nın görev birimidir. DNA hücreyi yönetmek ve bölünme esnasında kalıtsal bilgiyi aktarmak için sürekli olarak genetik kodlar üretir.

Gen ve DNA - fEN VE TEKNOLOJİ DERSİ

  • DNA kromozom adı verilen yapıların üzerinde bulunur. Kromozomlar üzerinde özel bir protein kılıfla sarılıdır ve bu kılıf sayesinde özenle korunur.

Kromozom Nedir? Ne İşe Yarar? Görevleri Nelerdir? » TechWorm

  • Kromozomlar iki tane kromatidin sentromer denen bir boğumla birbirine bağlanmasıyla oluşur.
  • Kromozom sayısı canlıya özgüdür. Her canlının kromozom sayısı genellikle birbirinden farklıdır. Fakat aynı sayıda kromozoma sahip farklı türde canlılar da vardır.

Yukarıdaki tabloya göre; I.Kromozom sayıları ile canlıların ...

  • Tablodan da anlaşılacağı gibi kromozom sayısı ile canlının gelişmişliği arasında bir ilişki yoktur.
  • Aynı türe ait canlıların kromozom sayıları aynı olmak zorundadır.
  • Canlıların farklı türlerde olması ve aynı türün bireylerinin birbirinden farklı görünümlere sahip olması ise DNA’daki nükleotid sayısı ve diziliminin farklı olmasından kaynaklanır.

 

  • DNA gelişmiş hücrelerde (ökaryot) çekirdeğin içerisinde yer alır.İlkel hücrelerde ise (prokaryot) sitoplazmada dağınık olarak bulunur.

8.Sınıf DNA ve Genetik Kod Konu Anlatımı - fenbilim.net

  • Yapılar büyükten küçüğe doğru çekirdek>kromozom>DNA>gen>nükleotid>organik baz şeklinde sıralanabilir.
  • DNA’ nın yapısında  Adenin-Timin ve Guanin-Sitozin organik bazları zincirlerde karşılıklı olacak şekilde eşleşir.

Yaşamın Kodları: DNA, Gen ve Kromozom - Evrensel Ritim

  • Organik bazlar birbrine zayıf hidrojen bağları ile bağlanır. Adenin ile timin arasında ikili, guanin ile sitozin arasında üçlü zayıf hidrojen bağı kurulur.
  • Organik bazlardan adenin ve guanin ikili halka; timin ve sitozin ise tekli halka yapısına sahiptir.
  • DNA molekülünde Nükleotid Sayısı=Fosfat Sayısı=Deoksiriboz Şekeri Sayısı=Toplam Organik Baz Sayısı eşitliği vardır.

  • Tüm insanların DNA dizileri %99.9 oranında benzerlik göstermektedir, geri kalan %0.1 bizleri gelişimimizle birlikte biyolojik olarak farklı kılan kısımdır. Aynı zamanda bu %0.1 farklı insan DNA dizilerini belirlemek için yeterlidir. (Babalık testi gibi)

DNA Hakkında 11 İlginç Bilgi - onedio.com

  • Tek bir hücremizdeki DNA açılırsa 1,8 metre uzunluğa kadar ulaşabilir. Ancak hücre çekirdeklerimizde 0.09 mm boyutunda sarılmış biçimde durmaktadır. Ayrıca tüm hücrelerimizdeki DNA zincirlerini açıp uç uca ekleyebilseydik 6000 defa Ay’a gidip gelebilecek uzunluğa denk gelirdi.
  • Bakteriler dışında en küçük genom bir bağırsak parazitine aittir.Genomu toplam 2.3 milyar baz çiftinden oluşur.
  • İnsanın DNA sı  şempanzelerin DNA sıyla %95 oranında,muzun DNA sıyla %50 oranında aynıdır.

DNA’NIN KENDİNİ EŞLEMESİ

Bazı canlılar büyüyüp gelişirken hücre sayıları artar. Hücre sayısı artmasına rağmen kalıtsal bilgiler korunur. Bu olay DNA’nın kendini eşlemesiyle gerçekleşir.Bölünme öncesinde hücre içerisindeki DNA’ların kendini sağlıklı bir şekilde eşlemesi sonucu, aynı genetik yapıda iki yeni DNA oluşur. Bu iki DNA, oluşacak olan yeni hücrelere geçer. Böylelikle kalıtsal bilgiler korunmuş olur. Oluşan yeni DNA’lar eşlenme öncesindeki DNA’nın da genetik olarak aynısıdır.

Dna Eşlenmesi Replikasyon konu anlatımı 9.sınıf biyoloji

DNA’nın eşlenmesi sırasında sırasıyla şu olaylar gerçekleşir:

  • DNA’daki nükletotidler arasındaki zayıf hidrojen bağları enzimler yardımıyla kopmaya başlarken, DNA zincirleri de fermuar gibi açılmaya başlar.
  • DNA zincirleri birbirinden tamamen ayrılır ve organik bazların uçları açıkta kalır.
  • Sitoplazma içerisindeki serbest halde bulunan fosfat, şeker ve organik bazlar bir araya gelerek  nükleotidleri oluşturur ve nükleotidler çekirdek içerisine girmeye başlar.
  • Açılan zincirdeki nükleotidlerin karşısına uygun kurala uygun olarak  nükleotidler yerleşir.
  • Bu sırada zayıf hidrojen bağları nükleotidler arasında tekrar kurularak zincirler birbirine bağlanır.
  • Sonuç olarak başlangıçtaki DNA molekülünün tıpatıp aynısı iki DNA molekülü oluşur.

 

DİKKAT: DNA’nın eşlenmesi sırasında  sitoplazmadaki

▶Deoksiriboz şekeri sayısı
▶Organik baz sayısı
▶Fosfat sayısı azalır.
▶Bunlara bağlı olarak nükleotid sayısı azalır.

DNA kendini eşlerken bazı aksaklıklar ve hatalar meydana gelebilir. Bu hataların bazıları DNA tarafından onarılabilirken bazıları ise onarılamaz. Onarılamayan hatalara mutasyon adı verilir.

 

Mutasyon ve Modifikasyon |

  • Yanlış eşleşme ve eksik nükleotid DNA tarafından onarılır ancak zincirlerdeki karşılıklı silinme DNA tarafından onarılamaz yani mutasyondur.
  • Ayrıca eşlenme sırasında orjinal DNA’ya parça eklenmesi yada DNA’dan parça kopması da mutasyondur.

 

 

Hazırlayan:Serkan BOLCA-Fen Bilimleri Öğrt.

 

Bir cevap yazın