Biyoteknoloji

 

 

 

Canlıların yapılarında çeşitli teknolojiler kullanılarak değişiklikler meydana getirmek, bu sayede ihtiyacımız olan ürünlerin üretilmesini sağlayan teknolojiye biyoteknoloji denir. Başka bir deyişle insan ve çevreyi olumsuz etkilemeyecek şekilde canlılar üzerinde bilim ve mühendislik ilkelerine dayalı olarak yapılan uygulamaların tümü biyoteknoloji olarak tanımlanabilir.

Biyoteknoloji; moleküler biyoloji, genetik, fizyoloji, biyokimya gibi bilim dalları yanı sıra mühendislik ve bilgisayar teknolojisinden de yararlanır. Genetik mühendisliği de biyoteknolojinin alt dallarındandır. Genetik mühendisliği çalışmaları aynı zamanda biyoteknolojik çalışmalar içerisine girer. Genetik mühendisleri genlerle ilgile detaulı çalışmalar yaparak elde ettikleri sonuçları mühendislik bilgileri ile sentezler. Canlıların genetik yapısında istenen yönde değişiklik yapılması amaçlanır.Genetik mühendisleri bilimsel yönde çalışmalar yaparken, biyoteknoloji üretime yöneliktir.

Biyoteknoloji Nedir? Biyoteknolojinin Uygulama Alanları Nelerdir?

Bu ilişkiyi daha geniş bir açıdan şu şekilde de şematize edebiliriz. Buradan da biyoteknolojinin biyoloji biliminin alt dallarından biri olduğunu görebiliriz.

BİYOLOJİNİN ALT BİLİM DALLARI - ppt video online indir

Biyoteknoloji; klasik biyoteknolojik yöntemler ve modern biyoteknolojik yöntemler olarak iki gruba ayrılabilir. Klasik biyoteknolojik yöntemler, yüzyıllardır insanların bakımını üstlendikleri canlıların yapay seçilim ile seçilmesini yani geleneksel ıslah çalışmalarını kapsar. Modern biyoteknolojik yöntemler ise temel bilimler ve mühendislik ilkelerini canlılara uygulayarak kısa sürede istenilen özellikte ticari ürünler elde etmeyi kapsar.

DERSHANE: 2. ÜNİTE VE GENETİK KOD

Bu çalışmalar şu şekilde maddeler halinde sıralanabilir:

  • Kanser, AIDS, akdeniz anemisi, lösemi gibi hastalıkların tedavisinde kullanılarak genetik ürünlerin elde edilmesi.
  • Büyüme geriliği,hasar görmüş beyin hücreleri ve omurliğin onarımı gibi sorunlar için üretilen özel proteinler
  • Bir canlıya ait olan bir özelliğin diğer bir canlıya aktarılması
  • Hastalıkların tedavisi için gerekli olan ilaçların ve tüm tıbbi cihazların üretilmesi
  • Hormon üretilmesi (bakteriler sayesinde),protein ve aşıların üretimi
  • Yapay kan organ vb. yapıların üretimi
  • Meyveli yoğurt ve vitamin tabletleri üretimi
  • Nitelikli tohum ve fide üretimi
  • Bazı mikroorganizmaların kirli suların temizlenmesinde kullanılması

Genetik Mühendisliği Uygulamaları

Gen Aktarımı: Bir hücreden alınan DNA’nın bir kısmı başka bir canlının DNA’sına aktarılmasına gen aktarımı denir. Aktarılan gene ait özellik taşındığı canlıda kendi etkisini gösterecektir. Örneğin ateş böceklerinden alınan gen tütün bitkisine yerleştirilerek tütün bitkisinin ışık yaymaya başlaması sağlanabilmektedir.

DERSHANE: 2. ÜNİTE VE GENETİK KOD

Gen Tedavisi: Genetik hastalıkların tedavisi veya önlenmesi işlemidir.Hastalara tedavi edici gen aktarılır veya zararlı genler etkisiz hale getirilir.Bakteriler gen tedavisinde genin aktarılması amacı ile kullanılır.

Gen tedavisi ile farelerde Multipl Skleroz (MS) hastalığı durduruldu

Klonlama: Canlıların genetik olarak kopyasını oluşturmaktır. İlk genetik klonlama kurbağada yapılmıştır. Memeli canlılarda  ilk klonlama ise 1996 yılında Dolly adındaki koyunda gerçekleşmiştir.

 

Klonlama nedir? Nasıl yapılır?

DNA Parmak İzi Yöntemi: Canlının vücut parçalarından alınan DNA’nın diziliminin belirlenmesidir. Olay yerinde kalan saç, deri, kemik gibi vücuda ait küçük bir parça DNA dizilimini bulmak için yeterlidir. DNA, parmak izi gibi her insanda farklıdır. Adli suçlarda, babalık testinde ve kalıtsal hastalıkların belirlenmesinde DNA parmak izi kullanılır.

 

Biyoteknoloji ve Gen Mühendisliği - ppt indir

Islah Yöntemi: Üstün özellikleri olan canlıların, bu özelliklerinin başka canlılarda toplanarak daha verimli canlılar üretilmesidir.Bu sayede canlıların üstün özellikleri ıslah edilerek korunmuş ve gelecek nesillere aktarılmış olur. Tarım ve hayvancılıkta kullanılır.

Biyoteknoloji ve Bitki Doku Kültürü | Bilim Ve Tekno

GDO Çalışmaları (Genetiği Değiştirilmiş Organizma): DNA’sında yapılan birtakım değişimler yoluyla özellikleri değiştirilmiş olan bir canlıya GDO yani Genetiği Değiştirilmiş Organizma denir. Bir GDO üretmek için laboratuvar teknikleri sayesinde belirli DNA bölümleri silinerek ya da değiştirilerek, canlının bazı özellikleri değiştirilir. Ayrıca canlı genomuna yeni DNA parçaları ekleyerek de organizma özellikleri değiştirilebilir.

GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR - ppt indir

İnsan Genom Projesi: Genom, bir organizmanın DNA molekülleri yani genetik yönergelerinin bütünüdür. Her genom, ait olduğu organizmayı yapılandırmak ve gelişmesini sağlamak için gereken bilgiye sahiptir.İnsan genom projesi 30 yıllık bir çalışma olup insanların gen haritalarının ortaya çıkartılmasını sağlamıştır. İnsan genomu 3,2 milyar DNA bazından yapılmıştır ve 23 çift kromozom biçiminde paketlenmiştir.

GENETİK SÜPER KAHRAMANLAR GELİYOR - Z Raporu

 

Biyoteknolojinin Olumlu Yönleri

  • Biyoteknoloji sayesinde bitkiler ve hayvanlar hastalıklara karşı dirençli olur.
  • Yapay doku ve organlar üretilmiştir.
  • Sebze ve meyvelerin raf ömrü uzatılmıştır.
  • Biyoteknoloji sayesinde yeni ilaçlar ve cihazlar üretilmektedir.
  • Canlılarda bazı zararlı genlerin ayrıştırılmasını sağlar.
  • Yeni ve üstün özellikte (verimli, sağlıklı ve kaliteli) bitki ve hayvanlar üretilir. (Genetik Islah)
  • İnsanlarda zarar gören bazı doku ve organlar, yapay doku ve organla değiştirilir.
  • Daha sağlıklı canlılar üretildiği için gübre ve ilaç kullanımı azalır, bu sayede çevre korunur.
  • Temizlik ürünleri daha az maliyetle üretilir.

        Biyoteknolojinin Olumsuz Yönleri

  • Biyolojik silah yapımında kullanılabilir. Biyolojik silah günümüzde en tehlikeli silah türleri arasında yer alır.
  • GDO (Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar) biyoteknoloji ürünüdür. Bu ürünler bazı insanlarda alerjiye ve bazı hastalıklara sebep olabilmektedir.
  • GDO’lu ürünler dünyada DNA kirliliğine neden olmaktadır. Doğal ürünler gittikçe azalmaktadır.
  • Biyoteknoloji canlılarda mutasyona neden olabilmektedir.
  • Biyoteknoloji ile elde edilen tohumlar kısır olmaktadır. (Üreticiden tekrar tohum almanız gerekmektedir.)
  • Ekolojik dengenin bozulmasına ve doğallık oranının azalmasına neden olmaktadır.

Sonuç olarak biyoteknoloji alanı günümüzde olmazda olmaz alanlardan biridir. Gelecekte en  önemli alanların başında gelmeye devam edecektir. Özellikle artan nüfusu besleme, kirlenen Dünya’nın tekrar yaşanabilir temiz bir yer haline getirilmesi, insanlarda ve diğer canlılarda görülen hastalıkların tedavi edilebilmesi gibi daha birçok önemli olay biyoteknoloji sayesinde gerçekleşmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle ve bilimin yapacağı araştırmalarla gelecekte çok daha fazla yeniliğin bu alan sayesinde hayatımıza girmesi kaçınılmazdır.

 

        Hazırlayan:Serkan BOLCA-Fen Bilimleri Öğrt.

Bir cevap yazın