Mayoz Bölünme

Mayoz Bölünme

Eşeyli üreyen canlılarda eşey(üreme) ana hücrelerinin bölünerek eşey(üreme) hücrelerini oluşturduğu bölünme türüne mayoz bölünme adı verilir. Mayoz bölünme sonucu oluşan üreme hücrelerine gamet denir.

Mayoz bölünme eşeyli üremenin temelini oluşturur. Eşeyli üreyen canlılarda erkek ve dişi üreme hücreleri bir araya gelerek zigotu oluşturur. Oluşan zigot mitoz bölünmeler geçirerek canlının oluşumunu sağlar.

Mayoz Bölünmenin Özellikleri

  • Eşeyli üremenin temelini oluşturur.
  • Mayoz bölünmede kromozom sayısı yarıya iner.
  • Mayoz bölünme tür içi kalıtsal çeşitliliğin ortaya çıkmasını sağlar.
  • Mayoz bölünme nesiller boyunca tür içerisinde kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar.
  • Üreme ana hücrelerinde görülüp vücut hücrelerinde görülmez.
  • Mayoz bölünme insanlarda ergenliğin başlamasıyla görülmeye başlar.
  • Mayoz bölünme sonucunda 4 adet yavru hücre(gamet) oluşur.
  • Mayoz 1 ve mayoz 2 olmak üzere iki aşamadan meydana gelir ve 2 defa çekirdek ve sitoplazma bölünmesi görülür.
  • Hayvanlarda sperm ve yumurta hücresi, bitkilerde yumurta ve polen oluşur.

Mayoz Bölünme, 7.Sınıf Fen Bilimleri Mayoz bölünme Konu Anlatımı

Mayoz Bölünmenin Evreleri

Mayoz bölünme mayoz1 ve mayoz2 olmak üzere iki aşamada gerçekleşir.

Mayoz-1

Hücrenin bölünmeye başlamadan önce hazırlıklarını tamamlaması gerekir. Hazırlıklar eksiksiz olarak tamamlandıktan sonra hücre de çekirdek bölünmesi başlar. Hazırlık aşamasında hücrede;

  • DNA kendini kopyalar(replikasyon)
  • Hücre bölünme için gerekli protein ve enerjiyi sentezler
  • Organel sayısı artırılır.
  • Hayvan hücrelerinde sentriyoller eşlenir.

7.Sınıf Mayoz Bölünme Konu Anlatımı - fenbilim.net

 

Mayoz bölünmede hazırlık evresi sadece Mayoz-1’den önce gerçekleşir.Mayoz-2’den önce hazırlık evresi görülmez. Gerekli hazırlıklar tamamlandıktan sonra Mayoz-1’in çekirdek bölünmesi başlar.

Çekirdek Bölünmesi

Çekirdek bölünmesinde 4 evre vardır. Şimdi ayrıntılı olarak bu evrelerde meydana gelen olayları daha yakından inceleyelim.

1.Evre(Profaz-1)

Bu evre mayoz bölünmenin en önemli ve en uzun evresidir. Profaz 1 evresinde hücrenin homolog kromozom çiftleri bir araya gelerek tetrat adı verilen yapıyı oluşturmaktadır. Homolog kromozomlar biri anneden biri babadan gelen ve karşılıklı olarak aynı gen bölgelerini bulunduran kromozom çiftidir. Bu evrede homolog kromozomlar birbirine sarılır ve aralarında parça değişimi(Crossing Over) gerçekleşir. Bu olay sayesinde kalıtsal çeşitlilik sağlanır. Bu evrenin sonlarına doğru çekirdek zarı erir ve çekirdekçik kaybolur.

Mayoz Bölünme ve Evreleri

2.Evre(Metafaz-1)

Bu evrede homolog kromozomlar hücrenin ortasında ekvatoral düzlemde yan yana dizilirler. Homolog kromozom çiftlerinin mikroskop altında en net olarak görüldüğü evredir.

MİTOZ VE MAYOZ BÖLÜNME - Ourboox

3.Evre(Anafaz-1)

Bu evrede iğ ipliklerinin kısalmaya başlamasıyla  ekvatoral düzlemde yer alan homolog kromozom çiftleri zıt kutuplar doğru çekilerek birbirinden ayrılır.

Mayoz Bölünme ve Evreleri

4.Evre(Telofaz-1)

Bu evreden itibaren artık homolog kromozom kavramından bahsedilemez çünkü bir önceki evrede homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilmiştir. İğ iplikleri yavaş yavaş kaybolmaya başlar çekirdekçik ve çekirdek zarı tekrar oluşmaya başlar.

Mayoz I Evreleri Nelerdir? Mayoz 1 Evreleri - Bilgi Al

  • Telofaz 1 evresi ile beraber sitoplazma bölünmesi de başlamaktadır. Sitoplazma bölünmesi sonucu meydana gelen 2 hücrenin kromozom sayısı n’dir. Yani Mayoz-1 sonucunda kromozom sayısı yarıya iner ve birbirinden farklı kalıtsal özelliklerde 2 gamet oluşur.

Mayoz-2

Bu evre ana hatlarıyla mitoz bölünmeye benzemektedir. Mayoz-2 ‘den önce hazırlık evresi görülmez. Ancak hayvan hücrelerinde sentriyol eşlenmesi görülür.

1.Evre(Profaz-2)

Bu evrede çekirdek zarı erir çekirdekçik kaybolur. Sentriyolller zıt kutuplara doğru hareket ederek iğ ipliklerini oluşturur.

MAYOZ BÖLÜNME VE by aylinbozkir on emaze

2.Evre(Metafaz-2)

Bu evrede kromozomlar hücrenin ortasına(ekvatoral düzlemine) dizilir ve kromozomların mikroskop altında en net görüldüğü evredir.

MİTOZ VE MAYOZ BÖLÜNME - Ourboox

3.Evre(Anafaz-2)

Bu evrede kromozomlar iğ ipliklerinin kısalmasıyla hücrenin zıt kutuplarına çekilir.

MİTOZ VE MAYOZ BÖLÜNME - Ourboox

4.Evre(Telofaz-2)

Bu evrede zıt kutuplara çekilen kromozomlar(kardeş kromatidler) etrafında çekirdek zarı ve çekirdekçik oluşur. İğ iplikleri kaybolmaya başlar ve kromozomlar incelip uzayarak kromatin ipliklere dönüşmeye başlar.

Mayoz II Evreleri Nelerdir? Mayoz 2 Evreleri - Bilgi Al

Sitoplazma bölünmesi tıpkı mitoz bölünmede olduğu gibidir. Hayvan hücrelerinde dıştan içe boğumlanma şeklinde , bitki hücrelerinde ise ara(orta) lamel oluşumu şeklinde gerçekleşir.

 

       Hazırlayan: Serkan BOLCA – Fen Bilimleri Öğretmeni

 

Bir cevap yazın