Işığın Yansıması ve Aynalar

Cisimlerin yüzeylerinin farklı özelliklere sahip olması, ışınları farklı şekillerde yansıtmalarına neden olur. Işık kaynağı olan cisimler doğrudan etraflarına ışık saçıp görünürken diğer cisimler üzerine gelen ışık ışınlarını yansıtarak görünürler.Işığın yansıması düzgün ve dağınık yansıma olarak iki şekilde gerçekleşmektedir.

Düzgün Yansıma

5.Sınıf-Işığın Yansıması | Fencix

  • Ayna durgun su birikintisi gibi düzgün ve pürüzsüz yüzeylerde gerçekleşen yansıma şeklidir.
  • Düzgün yansımada birbirine paralel olarak gelen ışık ışınları yine birbirine paralel olacak şekilde yansır.
  • Düzgün yansıma sonucunda net görüntü oluşur.
  • Düzgün yansımaya uğrayan cisimlerden göze gelen ışık miktarı fazla olduğu için bu cisimler parlak görünürler.

Dağınık Yansıma

5.Sınıf-Işığın Yansıması | Fencix

  • Kumaş, duvar, tahta gibi pürüzlü yüzeylerde gerçekleşen yansıma şeklidir.
  • Birbirine paralele olarak gelen ışık ışınları birbirine paralel olmayacak şekilde(dağınık) yansır.
  • Dağınık yansıma sonucunda net görüntü oluşmaz.
  • Dağınık yansımaya uğrayan cisimlerden göze gelen ışık miktarı az olduğu için bu cisimler mat görünürler.

Yansıma Kanunları

Işık ışınları bir cisme çarpıp yansırken rastgele değil belirli kurallar doğrultusunda yansıma yapar. Gelen ışının aynaya değdiği noktadan aynaya dik olarak normal doğrusu çizilir. Gelen ışının normalle yaptığı açıya gelme açısı, yansıyan ışının normalle yaptığı açıya ise yansıma açısı denir. Yansıma kanunları şu şekilde ifade edilebilir.

Aynaya Bakarken Aslında Geçmişimizi Görüyoruz! - Evrim Ağacı

  • Gelen ışın, normal ve yansıyan ışın aynı düzlem üzerindedir.
  • Gelme açısı her zaman yansıma açısına eşittir.
  • Gelme açısı yansıma açısına eşit olduğu için gelen ışının ayna ile yaptığı açı yansıyan ışının ayna ile yaptığı açıya eşit olur.

Işık Ünitesi | İnciFen

  • Aynaya dik olarak normal doğrultusunda gelen ışınlar ise geldiği yoldan yansıyarak geri döner.

Düzlem Aynalar

Yansıtıcı yüzeyi düz olan aynalardır. Yüzeye birbirine paralel olarak gelen ışık ışınlarını yine birbirine paralel olacak şekilde yansıtırlar. Düzlem aynalarda görüntü özellikleri şu şekilde ifade edilebilir:

  • Düzlem aynalarda görüntü her zaman düz ve cisimle aynı boydadır.
  • Cismin aynaya olan uzaklığı ile görüntünün aynaya olan uzaklığı birbirine eşittir.

Fen bilimleri: IŞIĞIN MADDE İLE ETKİLEŞİMİ

  • Düzlem aynalarda oluşan görüntü aynaya göre simetriktir. Bu sebeple cismin solu aynadaki görüntüsünün sağı, cismin sağı ise aynadaki görüntüsünün soludur.

3 Aşamalı Model | Sevgin İsmail

Fen bilimleri: IŞIĞIN MADDE İLE ETKİLEŞİMİ

Fen bilimleri: IŞIĞIN MADDE İLE ETKİLEŞİMİ

  • Cisim aynaya yaklaştığında görüntüsü de aynaya yaklaşır.
  • Birbirine paralel iki düzlem ayna arasında sonsuz sayıda görüntü oluşur.

Düzlem aynalar günlük hayatta evlerimizde, okullarda, iş yerlerimizde, mağazalarda kısaca hayatımızın her alanında kullanılmaktadır. Bunun dışında bazı binaların dış cephelerinde ışığın içeriye girmesini engellmek amacıyla da kullanılırlar.

Bazı binaların dış cephesinin aynalı camlarla kaplanmasının sebepleri nelerdir - Eodev.com

Düzlem aynalar tepegöz ve deniz altıların yüzeyi görmek için kullandığı periskop cihazlarında da kullanılır.

EĞİTİMDE TEPEGÖZ KULLANIMI | merveyemen

 

SBS-FEN : ÇEŞİTLİ YÜZEYLERDE YANSIMA - DÜZLEM VE KÜRESEL AYNALAR

Periskobun her köşesine 45 derecelik açıyla yerleştirilen düzlem aynalar cisimlerin üzerinden yansıyan ışınların göze gelmesini sağlar.

Çukur Aynalar (İç Bükey Ayna)

Yansıtıcı yüzeyi çukur olan aynalardır. Çukur aynalar iç bükey aynalar olarak ta bilinir. Aynanın tam olarak ortadan geçtiği varsayılan doğruya asal eksen adı verilir. Asal eksenin aynaya değdiği nokta tepe noktası(T), aynayı tam bir daireye tamamladığımızda dairenin merkez noktası(M), ve merkez ile ayna arasındaki mesafenin tam ortasında bulunan noktaya ise odak noktası(F) adı verilir.

Küresel aynalar: asal eksen, tepe, merkez ve odak noktası - Fizik Dersi

Çukur Aynalarda Özel Işınlar

  • Eğer ışık ışını asal eksene(aynaya) paralel olarak gönderilirse odak noktasından geçecek şekilde aynadan yansır.

Aynalar – 7. Sınıf |

  • Eğer ışın odak noktasından geçecek şekilde aynaya gönderilirse asal eksene(aynaya) paralel olarak yansır.(4 nolu ışın)
  • Işın merkez noktasından geçecek şekilde aynaya gelirse geldiği yoldan geri döner.(2 nolu ışın)
  • Işın tepe noktasına geldiği aynı açı ile aynadan yansır.(3 nolu ışın)

Çukur ayna: özel ışınlar ve görüntü oluşumu - Fizik Dersi

Bilgi: Çukur aynalar aynaya paralel olarak gelen ışığı toplama özelliğine sahiptir.

Çukur Aynalarda Görüntü

Çukur aynalar her türlü görüntünün elde edilebildiği ayna türleridir. Cismin aynaya olan uzaklığına bağlı olarak çukur aynalarda cisimle aynı boyda, cisimden küçük, cisimden büyük, gerçek, sanal, düz veya ters görüntü elde edilebilir. Ayrıca cismin boyundan büyük görüntü sadece çukur aynalarda elde edilebilir.

  • Cisim çukur aynanın merkez noktasının dışında ise görüntü merkezle odak arasında, ters ve cisimden küçük olur.

Çukur ayna: özel ışınlar ve görüntü oluşumu - Fizik Dersi

  • Cisim merkez noktasında ise oluşan görüntü merkez noktasında, ters ve cisimle aynı boydadır.

Çukur ayna: özel ışınlar ve görüntü oluşumu - Fizik Dersi

  • Cisim merkez noktası ile odak arasında ise oluşan görüntü merkez noktası dışında, ters ve cisimden büyüktür.

Çukur ayna: özel ışınlar ve görüntü oluşumu - Fizik Dersi

  • Eğer cisim odak noktası ile ayna arasında ise oluşan görüntü sanal(aynanın arkasında), düz ve cisimden büyüktür.

Çukur ayna: özel ışınlar ve görüntü oluşumu - Fizik Dersi

Çukur aynalar günlük hayatta bir çok alanda kullanılır. Bunlar;

  • Aynaya paralel gelen ışınları odak noktasında topladığı için güneş fırını olarak

Güneş ocağı

  • Odaktan gelen ışınları aynaya paralel yansıttığı i.in araba farı, el feneri, ışıldak ve deniz fenerlerinde

Çukur ayna nerelerde kullanılır? |

  • Büyük görüntü elde edilebildiği için makyaj aynası ve dişçi aynalarında

Dişçi aynasında hangi ayna çeşidi kullanılır - Eodev.com

  • Yine büyük görüntü elde edilebildiği için teleskoplarda, mikroskoplarda kullanılır.

Tümsek Aynalar(Dış Bükey Aynalar)

Yansıtıcı yüzeyi tümsek olan aynalara denir. Bu aynalar dış bükey ayna olarak ta bilinir.

7. Sınıf Aynalar Konu Anlatımı

Tümsek Aynalarda Özel Işınlar

  • Eğer ışık asal eksene(aynaya) paralel gelirse uzantısı odak noktasından geçecek şekilde aynadan yansır.

aynalar by ahsensmsk3 on emaze

  • Uzantısı odak noktasından geçecek şekilde gelen ışın asal eksene(aynaya) paralel olacak şekilde aynadan yansır.(4 nolu ışın)
  • Uzantısı merkez noktasından geçecek şekilde aynaya gelen ışın geldiği yoldan geri döner.(2 nolu ışın)
  • Tepe noktasına belirli bir açı ile gelen ışın aynı açı ile aynadan yansır.(3 nolu ışın)

Tümsek ayna: özel ışınlar ve görüntü oluşumu - Fizik Dersi

Bilgi: Tümsek aynalar aynaya paralel olarak gelen ışığı dağıtarak yansıtır.

Tümsek aynalarda oluşan görüntü her zaman düz, cisimden küçük ve sanaldır. Ayrıca oluşan görüntü her zaman odak ile ayna arasındadır.

Tümsek ayna: özel ışınlar ve görüntü oluşumu - Fizik Dersi

Tümsek aynalar ışığı dağıtarak yansıttıkları için normalden çok daha geniş alanların görülebilmesini sağlar. Bu sebeple arabaların yan aynalarında, kavşak noktalarında, virajlarda, mağazalarda güvenlik aynası olarak, ATM’lerde arkadaki kişiyi görmek için konulan ayna ve arabaların altını kontrol ederken kullanılan aynalar tümsek aynadır.

Tümsek Aynanın Kullanıldığı Yerler

7. sınıf Aynalarda Yansıma ve Işığın Soğurulması

Dikiz aynası | Araba Teknik Bilgi

Hazırlayan: Serkan BOLCA-Fen Bilimleri Öğretmeni

 

Bir cevap yazın