Sindirim Sistemi

   SİNDİRİM SİSTEMİ

Yaşamsal faaliyetlerimizi gerçekleştirmek için enerjiye ihtiyaç duyarız. Gerekli olan enerjiyi ise düzenli olarak vücudumuza aldığımız besinlerden karşılarız. Besinler karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, su ve minerallerden oluşur. Bunlardan karbonhidrat, protein ve yağlar büyük moleküllü besinler; su, vitamin ve mineraller ise küçük moleküllü besinlerdir.

Besinlerin enerji kaynağı olarak kullanılabilmesi için kana karışması ve hücre zarından geçebilecek hale gelmesi gerekir. Bu sebeple büyük moleküllü karbonhidrat, protein ve yağların sindirime uğraması ve en küçük yapı taşlarına kadar ayrıştırılması gerekir. Su, vitamin ve mineraller kana karışabilecek kadar küçük moleküllü olduğundan sindirime uğramazlar. Sonuç olarak büyük yapılı besinlerin parçalanarak kana geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılmasına sindirim denir.

İki farklı çeşit sindirim vardır.

1-Fiziksel(Mekanik Sindirim)

 Besinlerin enzim kullanılmadan sadece fiziksel olarak (çiğneme, kas hareketleri ve safra sıvısı vb.)  küçük parçalara ayrılması olayıdır. Bu sindirimde amaç besinlerin temas  yüzeyini arttırarak enzimlerin etkinliğini arttırmak böylece kimyasal sindirimi kolaylaştırmaktır.

2-Kimyasal Sindirim

Büyük moleküllü besinlerin enzimler yardımıyla en küçük yapıtaşlarına kadar parçalanmasıdır. Kimyasal sindirim sonucunda karbonhidratlar glikoza, proteinler aminoasitlere, yağlar ise yağ asidi ve gliserole dönüşür ve kana karışabilecek ve hücre zarından geçebilecek kadar küçük moleküllere ayrılmış olur.

BİLGİ: Su, vitamin ve mineraller kana karışabilecek kadar küçük moleküllü besinler olduğu için sindirime uğramazlar.

Sindirim Sistemi Organları

İnsanda sindirim sistemi, sindirim olaylarının gerçekleştiği sindirim kanalı ve sindirime yardımcı organlardan oluşur.

  • Sindirim kanalı; ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve anüsten meydana gelir.
  • Sindirime yardımcı organlar; tükürük bezleri, dil, pankreas, karaciğer ve safra kesesidir.

Sindirim Sistemi – Soruyurdu

Ağız

Ağız, sindirim kanalının başlangıç organı olup; besinlerin hem fiziksel (mekanik) hem de kimyasal sindirimlerinin başladığı organdır.

İnsanda Sindirim Sistemi | Bilgicik.Com

  • Besinlerin dişler ve dil yardımıyla öğütülmesi ile mekanik sindirim gerçekleşir.
  • Dişler besinleri parçalarken dil de besinlerin karıştırılmasını, tadının algılanmasını ve yutağa iletilmesini sağlar.
  • Karbonhidratların kimyasal sindirimi ağızda başlar.(tükürük sıvısı içerisindeki amilaz isimli bir enzim yardımıyla)

Yutak

Ağız boşluğu, burun boşluğu, yemek ve soluk borusu arasındaki geçittir.

Solunumda Görevli Organlarımız: Yutak ve Gırtlak - 4. Sınıf | Vitamin İlkokul - Konu Anlatımları

  • Yutağın sindirimdeki görevi, ağızda öğütülen besinleri yemek borusuna iletmektir. Bu olay yutkunma ile gerçekleşir.
  • Yutkunma sırasında gırtlak soluk borusunu kapatarak besinlerin soluk borusuna kaçmasını engeller.

  • Yutakta sindirim gerçekleşmez.

Yemek Borusu

Yutak ile mide arasında bulunur. Yaklaşık 25 cm uzunluğunda ve 2 cm çapındadır.

Yemek Borusu

  • Besinlerin mideye iletlmesini sağlar ve yapısında düz kaslar bulunur. Lokmanın yemek borusundan mideye doğru ilerlemesini sağlayan bu hareketlere peristaltik hareketler denir.
  • Yemek borusunda sindirim gerçekleşmez.

Mide

Sindirim sisteminin en geniş kısmıdır. Diyaframın altında, karın boşluğunun üst sol bölgesinde bulunur.

Biyolojisitesi.net, Sindirim Sistemi,İnsanda Sindirim Sistemi Organları, Mide

  • Alınan besinleri geçici olarak depolandığı yerdir.
  • Kasılıp gevşeme hareketleri ile besinlerin mekanik sindirimlerini gerçekleştirir ve mekanik sindirime uğrayan besinler bulamaç haline gelir.
  • Proteinlerin kimyasal sindirimini midede başlar.
  • İçerisinde salgılanan mide özsuyu sayesinde besinlerle mideye giren mikroplar yok edilir.
  • Mide özsuyu çok güçlü bir asittir. Bu sebeple mide içerisinde mukus tabakası bulunur. Bu tabaka midenin kendi kendini sindirmesini engeller.

 İnce Bağırsak

Mide ile kalın bağırsak arasında yer alan uzun kıvrımlı (yaklaşık 7.5 m. boyunda) bir yapıdır.

İnce Bağırsak |

  • Tüm besin maddelerinin sindiriminin tamamlandığı yer ince bağırsaktır.
  • Pankreas özsuyu içerisinde yer alan enzimler karbonhidrat, protein ve yağların kimyasal sindirimini gerçekleştirir.

Sindirim Sistemimiz ve Sindirim Sistemi Sağlığımız | SİNDİRİM SİSTEMİ

  • Sindirim kanalının en uzun organıdır.
  •  Sindirilen besinlerle(karbonhidrat, protein ve yağlar) diğer küçük moleküllerin emilerek kana geçtiği yerdir.
  • İnce bağırsağın iç yüzeyindeki mukoza tabakası, besinlerin emilimini artırmak için katlanarak bağırsak boşluğuna doğru villus adı verilen kıvrımlar(parmaksı çıkıntılar) oluşturur.
  • Yağların fiziksel(mekanik) sindirimi safra sıvısı yardımıyla ince bağırsakta gerçekleşir ve yağlar küçük yağ damlacıklarına dönüşür.
  • Yağların kimyasal sindirimi de ince bağırsakta gerçekleşir. Böylece sindirimleri ince bağırsakta başlayıp ince bağırsakta tamamlanır.

Kalın Bağırsak

Sindirim kanalının ince bağırsaktan sonra başlayıp anüs ile biten yaklaşık 1,5-2 m uzunluğundaki kısmıdır.

Kalın Bağırsak Hastalıkları - Genel Cerrahi Uzmanı - Kapalı Kanser Ameliyatı

  • Kalın bağırsakta sindirim gerçekleşmez. Posa içerisinde kalan fazla su, vitamin ve minerallerin geri emilimi gerçekleşir.
  • Kalın bağırsakta B ve K vitamini sentezleyen bakteriler vardır.
  • Dışkının vücuttan atılıncaya kadar geçici olarak depolanmasını sağlar.
  • Kalın bağırsağın ince bağırsak ile birleştiği yere kör bağırsak (çekum) denir. Kalın bağırsağın orta kısmına kolon adı verilir. Kalın bağırsağın son kısmı ise rektum (düz bağırsak) adını alır. Dışkı düz bağırsakta geçici olarak depolanır ve anüsten dışarı atılır.
  • Kör bağırsakta bulunan parmak şeklindeki çıkıntı apandis adını alır. Bu bölgenin iltihaplanmasına apandisit denir. Eğer apandis dejenere olursa buradaki bazı bakteriler kana geçer ve enfeksiyonlara neden olabilir.

Türkiye Sağlık Vakfı | Apandisit Nedir? Apandisit Belirtileri ve Tedavisi

Anüs

Sindirim kanalındaki son yapı olup dışkının vücuttan atıldığı kısımdır.

Sindirime Yardımcı Organlar

Karaciğer 

Safra salgısı üreterek yağların fiziksel olarak sindirimini sağlar. Safra sıvısı özel bir kanalla ince bağırsağa aktarılır.

Karaciğerin Görevleri Nelerdir? | Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Pankreas

Hormonal sistemde de görevli karma bir bez olup pankreas özsuyunu salgılar. Pankreas özsuyu içerisinde karbonhidrat, protein ve yağların kimyasal  sindirimini sağlayan özel enzimler bulunur ve pankreas özsuyu bir kanal aracılığı ile ince bağırsağın başlangıç kısmına(oniki parmak bağırsağına) akıtılır.

🎀 Pankreas Kanseri Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri | Acıbadem

Dil, Dişler ve Tükürük Bezleri

Ağızda yer alan bu yapılar fiziksel ve kimyasal sindirime yardımcı olur. Dişler besinleri parçalarken dil de besinlerin karıştırılmasını, tadının algılanmasını ve yutağa iletilmesini sağlar. Tükürük içerisinde bulunan amilaz enzimi de karbonhidratların kimyasal sindirimini başlatır.

Sindirim Sisteminin Kısımları - Fen Bilimleri Öğreniyorum

  Hazırlayan: Serkan BOLCA – Fen Bilimleri Öğretmeni

Bir cevap yazın