GÜNEŞ SİSTEMİ

Güneş Sistemi

Güneş’in ve onun etrafında belirli yörüngelerde hareket eden gezegenlerin, uyduların, kuyruklu yıldızların bulunduğu gök cisimleri topluluğuna Güneş Sistemi denir. Güneş sistemindeki ısı ve ışık kaynağı Güneş’tir.

 

Güneş'in merkezi yüzeyinden dört kat hızlı dönüyor | Bilim ve Ütopya

 

              Güneşin Özellikleri

  • Dünyaya en yakın yıldız olup şekli küreseldir.
  • Dünyaya uzaklığı ortalama 149.5 milyon km’dir.
  • Güneş ışığı Dünyamıza yaklaşık olarak 8 dakikada ulaşır.
  • Güneşin çapı Dünyanın yaklaşık olarak 110 katıdır ve Güneşin içerisine 1,3 milyon adet Dünya sığdırılabilir.
  • Güneş yaklaşık olarak 4,5 milyar yaşında olup orta yaşlı bir yıldızdır.
  • Güneş saman yolu galaksisinde bulunan yaklaşık 200 milyar yıldızdan biri olup oldukça küçük bir yıldızdır.
  • Kullandığımız bütün enerji türlerinin temel kaynağı Güneştir.

Güneş etrafında dolanan, kendi enerjisini üretemeyen farklı büyüklükteki gök cisimlerine gezegen denir. Gezegenler; Güneş’e farklı uzaklıkta, elips şeklindeki yörüngelerinde aynı yönde dolanırken kendi eksenleri etrafında da dönme hareketi yapar. Güneş sisteminde 8 tane gezegen bulunmaktadır. Bu gezegenler yapı, büyüklük, Güneş’e olan uzaklık ya da Güneş etrafında dolanma süresi olarak birbirinden farklı özelliklere sahiptir.

Güneş sistemindeki gezegenler, Güneş’e olan yakınlıklarına göre; Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün şeklinde sıralanır.

Sırasıyla Güneş Sistemi Gezegenleri ve Özellikleri | Gezegenler ...

 

    Gezegenlerin Özellikleri

  • Gezegenler Güneşten aldıkları ışığı yansıtarak görülebilir.
  • Güneş sisteminde toplam 8 tane gezegen bulunmaktadır.
  • Merkür, Venüs, Dünya ve Mars iç (karasal) gezegenler olarak adlandırılır 
  • Jüpiter,Satürn, Uranüs ve Neptün ise dış (gazsal) gezegenler olarak adlandırılır

6.Sınıf Güneş Sistemi Konu Anlatımı - fenbilim.net

 

  • İç gezegenlerin halkaları bulunmaz ve en büyükleri Dünya’dır.
  • Dış gezegenlerin en büyüğü Jüpiterdir, hepsi büyük oranda gazlardan oluşmuş olup halkaları ve çok sayıda uyduları vardır.
  • Gezegenler Güneş etrafında dolanırken kendi eksenleri etrafında da dönme hareketi yapar.
  • Gezegenler Güneş’e farklı uzaklıktadır, yörüngeleri elips şeklindedir.
  • Güneş kütle çekim kuvvetiyle bütün gezegenleri kendine doğru çeker. Bu çekim kuvvetinden dolayı gezegenler Güneş’in çevresinde belirli bir yörüngede hareket ederler.
  • Gezegenlerin büyükten küçüğe doğru sıralanması Jüpiter-Satürn-Uranüs-Neptün-Dünya-Venüs-Mars-Merkür’dür.

Bilgi: Pluton 2006 yılında Uluslararası Gökbilim Birliği tarafından gezegen sınıfından çıkarılmış ve cüce gezegen olarak tanımlanmıştır.

Plüton Nedir? Neden Artık Bir Gezegen Değil? Tekrar Gezegen Olacak ...

Bilgi:Mars’la Jüpiter arasında Asteroit Kuşağı bulunur. Burada Güneş’in çevresinde dolanan binlerce asteroit vardır. Asteroitler Güneş sisteminin beş milyar yıl önceki oluşumu sırasında ortaya çıkan, aşınmış, büyük kaya ve metal parçalardır.

Asteroit Kuşağı sıçramalı evrimi tetikledi' | NTV

 

Bilgi: Güneş sistemindeki bazı gezegenlerin etrafında onlarla birlikte dönen gök cisimlerine uydu adı verilir. Güneş sisteminde yer alan gezegenlerden Merkür ile Venüs’ün uydusu bulunmamakla birlikte Mars (2), Dünya (1), Satürn (62), Jüpiter (67), Uranüs (27) ve Neptün (13)’ün uyduları bulunmaktadır.

 

Gezegenler: Güneş sistemimizde yer alan 8 tane gezegeni biraz daha yakından inceleyelim

    MERKÜR

Merkür Gerilemesi İşlerinizi Etkiliyor Olmasın? | Emlak Broker

 

  • Güneşe en yakın ve güneş sisteminin en küçük gezegenidir.
  • Uydusu ve halkası bulunmamaktadır.
  • Çok ince  bir atmosfere sahiptir bu sebeple yüzeyinde kraterler bulunmaktadır.
  • Güneşin etrafındaki hareketini 88 günde, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ise 116 günde tamamlar.
  • Sıcaklığı gündüz 457 derecenin üzerine çıkabilirken gece ise -172 derecelere kadar düşebilmektedir.
  • Adını tanrıların habercisi olan Roma Tanrısı Merkür’den almıştır.
  • Dünyadan yaklaşık olarak 3 kat daha küçüktür ve sadece sabah ve akşamları çıplak gözle gözlenebilir.

VENÜS

 

Venüs hakkında ilginç bilgiler - ilgincgercek.com

 

  • Dünyanın ikizi olarak bilinen Venüs Güneşe yakınlık olarak 2.sırada yer alır.
  • Uydusu ve halkası bulunmamaktadır.
  • Atmosferinde bulunan yoğun karbondioksit sebebiyle ( sera etkisi) Güneş sistemindeki en sıcak gezegendir. Ortalama sıcaklığı 465 derece civarındadır.
  • Güneşin etrafındaki hareketini 225 günde, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ise 116 günde tamamlar.
  • Güneş sistemindeki gezegenler kendi ekseni etrafında batıdan doğuya dönüş hareketini yaparken venüs gezegeni kendi ekseni etrafında doğudan batıya doğru döner.
  • Halk arasında çoban yıldızı, sabah ve akşam yıldızı gibi isimlerle de bilinir.
  • Bu gezegen adını eski Roma tanrıçası Venüsten almıştır.(Eski Yunan mitolojisinde aşk tanrıçası Afrodit)

DÜNYA

Dünya Günü nedir? 5 maddede 22 Nisan Dünya Günü | Euronews

 

  • Üzerinde yaşam olduğu bilinen tek gezegen olup iç gezegenlerin en büyüğüdür.
  • Dünya’nın tek uydusu Ay’dır. Halkası yoktur.
  • Dünya’nın dörtte üçü suyla kaplıdır bu sebeple uzaydan bakıldığında masmavi görünür.
  • Kendi ekseni etrafındaki dönüşünü 24 saatte, Güneşin etrafındaki turunu ise 365 gün 6 saatte tamamlar.
  • Dünyamızı saran atmosfer tabakası bizi meteorlardan, güneş ışığındaki radyasyondan korumakta, içerisinde bulunan oksijenle canlıların yaşamasına olanak sağlamakta ve ısı yalıtımı yaparak sıcaklık farkının oluşmasını engellemektedir.

MARS

En Cana Yakın Gezegen: MARS • Kozmik Anafor | Türkiye'nin ...

 

  • Güneş’e yakınlık bakımından dördüncü sırada yer alan Mars yüzeyi kırmızı renkte toz ve kaya ile kaplı olduğu için “Kızıl Gezegen” olarak bilinir.
  • Demos ve Phobos isimli iki uydusu bulunan Marsın halkası bulunmamaktadır.
  • Mars’taki Olimpos Dağı Güneş Sisteminde bilinen en yüksek dağdır.
  • Kendi ekseni etrafındaki dönüşünü 24 saat 37 dakikada, Güneşi etrafındaki turunu ise 687 günde tamamlamaktadır.
  • Marsın oldukça zayıf bir atmosferi bulunmakta ve atmosferin yüzde 96’sı karbondioksitten oluşmaktadır.
  • Ortalama sıcaklığı -64 derece olup zayıf bir atmosferi olduğu için radyasyon oranı yüksektir.
  • Bu gezegen adını Roma mitolojisindeki savaş tanrısı Marstan almaktadır.

JÜPİTER

Jüpiter'e Ne Oluyor?

 

  • Güneş sisteminin en büyük gezegenidir.Jüpiter Dünya’dan yaklaşık 11 kat büyüktür.
  • 79 tane uydusu ve halkaları bulunmaktadır. Ganimet ve europa en tanınmış uyduları’dır. Bazı bilim insanları europanın kalın buz tabakasının altında sıvı bir ortam ve bu ortamda bazı canlı formlarının olabileceğini düşünmektedir.
  • Jüpiter ağırlıklı olarak hidrojen ve helyum gazlarından oluşmaktadır.
  • Üzerinde yer alan kırmızı lekeler meydana gelen çok şiddetli kasırgaları göstermektedir.
  • Jüpiter’in üzerindeki büyük kırmızı leke 300 yıldır devam eden şiddetli bir kasırgadır.
  • Jüpiter’in yüzey sıcaklığı yaklaşık olarak -110 derecedir.
  • Güneş çevresindeki turunu 11.8 yılda, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ise yaklaşık 10 saatte tamamlar.
  • Jüpiter’in kütlesi tek başına diğer tüm gezegenlerin toplam kütlesinin 2.5 katı kadardır ve güneş sistemindeki en güçlü manyetik alana sahiptir.
  • Adını Roma mitolojisindeki Tanrıların en büyüğü olan Jüpiter’den alır.
  • Güçlü çekim kuvveti ile asteroit kuşağındaki asteroitleri bulunduğu yerde kalmasını sağlar.

SATÜRN

Satürn'ün altıgen kutbu renk değiştirdi | Teknoloji haberleri

 

  • Güneş sistemin ikinci büyük gezegenidir. Satürn, Dünya’dan yaklaşık 10 kat büyüktür ve ağırlıklı olarak hidrojen ve helyum gazlarından oluşur.
  • Bilinen 82 tane uydusu ve oldukça belirgin toz buz ve kaya parçalarından oluşan 7 tane halkası bulunmaktadır. Titan güneş sisteminde ganimetten sonra ikinci büyük uydu’dur.
  • Yüzey sıcaklığı yaklaşık olarak -140 derecedir.
  • Güneş çevresindeki turunu 29.4 yılda, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ise yaklaşık 10,5 saatte tamamlar.
  • Etrafındaki halkalar yüzünden en çok ilgi çeken gezegen olan Satürn (eski adı ile Zühal) adını Yunan Mitolojisinde Gaia’nın doğurduğu son titan olan, zamanı yaratabilen ve zamanda yolculuk edebilen Kronos’tan almaktadır.

URANÜS

Uranüs Gezegeni Hakkında Bilgiler | Universum

 

  • Güneş Sisteminin 3. büyük gezegeni olan Uranüs’ün yüzey sıcaklığı yaklaşık -197 derecedir.
  • Güneş sisteminin üçüncü büyük gezegenidir. Uranüs, Dünya’dan yaklaşık 4 kat büyüktür.
  • Bilimsel çalışmalardan elde edilmiş verilere göre zehirli gazlardan oluşmuş bir atmosfere sahip olduğundan canlı yaşamına elverişli değildir.
  • Uranüs yatay olarak dönen tek gezegendir ve kendi ekseni etrafında yerde yuvarlanan bir varil gibi döner.
  • Uranüs’ün 27 tane uydusu ve halkaları bulunmaktadır.
  • Kendi ekseni etrafındaki turunu 17 saatte, Güneş çevresindeki turunu ise 84 yılda tamamlar.
  • Uranüs adını Yunan mitolojisindeki cennetin tanrısı olarak bilinen tanrıdan almaktadır.

NEPTÜN

Neptün Gezegeni, Yörüngesi, Uyduları, Halkası - Uzay ve Astronomi ...

 

  • Güneş’e en uzak gezegen olup Güneş sisteminin dördüncü büyük gezegenidir. 
  • Büyüklüğü yaklaşık Uranüs kadar olan Neptün’ün yüzey sıcaklığı yaklaşık -214 derecedir.
  • Neptün Güneş çevresindeki turunu 164 yılda, kendi ekseni etrafındaki turunu ise yaklaşık 16 saatte tamamlar.
  • Neptün’ün bilinen 14 uydusu ve halkaları bulunmaktadır.
  • Adını Roma mitolojisindeki deniz tanrısı Neptün’den alır. 

 

BİLGİ: Güneş sisteminde dönüş hızı en büyük gezegen Jüpiter, en yavaş olan gezegen ise Venüstür.

 

UYDU

 

Ay'a kardeş geldi: Dünya'nın üç yıldır yeni ve minik bir uydusu ...

 

  • Gezegen çevresinde belirli yörüngede dolanan küçük gök cisimlerine uydu denir.
  • Bir uydu, etrafında dolandığı gezegenden daha küçüktür.
  • Jüpiter’in uydusu Ganimet ve Satürn uydusu Titan, Merkür gezegeninden daha büyüktür.
  • Ganimet güneş sisteminin en büyük uydusudur.

 

ASTEROİT, METEOR VE GÖKTAŞI

Güneş sisteminin beş milyar yıl önceki oluşumu sırasında ortaya çıkan, aşınmış kaya ve metal parçalarına asteroit denir. Küçük gök cisimleri grubu olarak da bilinen asteroitler Güneş’in çevresinde, Jüpiter ve Mars’ın yörüngeleri arasında dolanmaktadır. Fakat Güneş sisteminde farklı konumlarda da dolanabilirler.

Örneğin bazı asteroitler, Güneş çevresinde Dünya’ya yakın bir yörüngede dolanırlar. Bazen bir asteroit, diğer bir asteroitle çarpışabilir. Bu çarpışma sonucu asteroit, küçük parçalara ayrılır. Bu parçalar da Güneş sisteminde gezegenlerin çevresinde dolanırlar.Asteroitlerin parçalanması sonucu oluşan küçük parçaların bazıları, Dünya yüzeyine çarpmadan

atmosferde buharlaşır. Bu gök cisimlerine meteor denir. Meteorlar, gökyüzünde ışık demeti oluşturur. Görünüşü sebebiyle meteorlara halk dilinde kayan yıldız da denir. Asteroit ve meteorlar, kaya parçalarıdır.Aralarındaki fark Dünya yüzeyine yakınlığı ile ilgilidir. Atmosferden geçerken yanarak tükenmeyip yeryüzüne kaya olarak düşen meteor parçalarına gök taşı denir. Gök taşının yeryüzüne ulaştıktan sonra oluşturduğu çukura göktaşı çukuru denir. Geçmişte bazı büyük gök taşları Dünya’ya çarpmıştır. Ülkemizde Ağrı-Doğubeyazıt’ta 35 metre genişliğinde, 60 metre derinliğinde bir gök taşı çukuru bulunur.Dünyanın bilinen en büyük göktaşı çukuru ise Vredefort Güney Afrika’da bulunuyor. Kraterin yaklaşık 2 milyar yıl önce, yaklaşık 10 kilometre çapındaki bir göktaşının Dünya’ya çarpması sonucu oluştuğu, başlangıçtaki çapının yaklaşık 300 kilometre olduğu tahmin ediliyor. Asteroitlerin oluşumu, Güneş sistemin başlangıcına dayandığı için,gök taşları Güneş sisteminin oluşumu hakkında bilim insanlarına ipucu verir.

 

 

     Hazırlayan:Serkan BOLCA-Fen Bilimleri Öğrt.   

       

Bir cevap yazın